FOTOGRAFIE WOORDENBOEK

Scannen - Het proces van het omzetten van een analoog origineel in een digitaal bestand.

Scanner - Een randapparaat waarmee een afbeelding of foto wordt omgezet in een digitaal bestand voor weergave op de monitor van de computer. Een scanner gebruikt meestal CCD-technologie. Er zijn twee typen scanners: vlakbed- en transparantiescanners.

Schermafbeelding - Afbeelding opnemen (meestal met een lage resolutie) direct vanaf het scherm.

Scherptediepte, Depth of Field, DOF - Het afstandsbereik waarover ieder onderwerp voor de lens een aanvaardbare scherpte heeft. Dit gebied ligt voor en achter het vlak waarop het objectief is scherpgesteld en wordt groter naarmate de lensopeningen worden verkleind.

Schilderprogramma - Een op pixels gebaseerd programma waarmee beelden kunnen worden bewerkt, met opties en gereedschappen die meer geschikt zijn voor illustreren dan voor fotografie.

Screendump - Afdruk van wat er op een bepaald moment op het beeldscherm wordt weergegeven.

Schijfcache - Kleine hoeveelheid RAM die wordt gebruikt om veelgebruikte informatie tijdelijk op te slaan.

SCSI - Afkorting van Small Computer System Interface. Met een SCSI-systeem kun je meerdere apparaten, zoals vaste schijven, verwijderbare stations en scanners aansluiten op je computer.

Selectie - Een deel van de afbeelding op het beeldscherm, gemarkeerd en afgebakend door een lijn, waarop veranderingen worden uitgevoerd of dat wordt verplaatst.

Selectiekader - Selectiegereedschap dat bij beeldbewerkings- en grafische software wordt gebruikt.

Slepen - Een techniek waarbij een selectie met de muis van de ene plaats naar de andere wordt overgebracht.

SmartMedia - Uiterst compact en lichtgewicht geheugenkaartje. Deze passen alleen in de cameramodellen van het merk Fuji, hoewel er ook adapters voor PC-kaarten op de markt zijn.

Streperigheid - Ongewenst effect bij een kleur- of helderheidsverloop waarbij er strepen in plaats van een meer geleidelijke overgang opduiken. Dit is te corrigeren door een hogere resolutie en meer stappen te kiezen en door ruis toe te voegen om de strepen in dat deel van het beeld minder zichtbaar te maken. (Zie ook Noise-filter).

Subtractieve primaire kleuren - De drie secundaire kleuren Cyaan (C), Magenta (M) en Geel (Y), die samen met Zwart (K) worden gebruikt in de meeste drukprocessen. Voor Zwart wordt de letter K gebruikt in plaats van de letter B om verwarring van Black en Blue te voorkomen. Hoge resolutieafbeeldingen moeten in dit formaat worden opgeslagen voor drukwerk.

SVGA - Afkorting van Super Video Graphics Array. De SVGA-kaart stuurt informatie naar het beeldscherm of de monitor en bepaalt de beeldkwaliteit.

Super CCD - Een CCD waarbij de pixels als diamanten zijn georiënteerd. Het inlezen van elke lijn met pixels vereist enige interpolatie, maar de resolutie is hoger dan het aantal pixels.

Tegenhouden - Techniek die met beeldbewerkingssoftware kan worden uitgevoerd om het beeld plaatselijk lichter te maken.

Tekenprogramma - Objectgeoriënteerd (vector)programma voor het creëren van illustraties, te onderscheiden van schilderprogramma's die zijn gebaseerd op pixels.

Tekentablet - Een plat rechthoekig bord met electronische circuits, gevoelig voor druk van een grafische pen. Aangesloten op een computer kan het tekentablet zodanig worden geconfigureerd dat het de dimensies heeft van het beeldscherm. Het kan worden gebruikt om mee te tekenen.

Thumbnail (postzegel) - Zeer kleine weergave van het beeld die bijvoorbeeld voor identificatie kan dienen.

TIFF - Afkorting van Tagged Image File Format. Een bestandsformaat voor bitmapafbeeldingen. Het ondersteunt bestanden voor CYMK, RGB en grijswaarden met alfakanalen, als ook Lab en geindexeerde kleuren. TIFF's kunnen ook worden gecomprimeerd met de LZW-methode. In tegenstelling tot JPEG resulteert LZW-compressie niet in gegevensverlies. TIFF's zijn afbeeldingsbestanden die in veel programma's kunnen worden gebruikt. Het is het voorkeursformaat voor drukwerk.

Tint - Een kleur gedefinieerd door zijn positie op het spectrum. Wat de leek normalerwijze verstaat onder de term 'kleur'.

Toetsencombinatie - Een combinatie van toetsaanslagen waardoor een opdracht op de computer kan worden uitgevoerd.

Tool (Gereedschap) - Een functie ontworpen om een speciaal effect op het scherm te produceren, geactiveerd door het kiezen van een pictogram dat daarna als cursor wordt gebruikt. Bij beeldbewerking zijn veel gereedschappen ontleend aan traditionele grafische gereedschappen, zoals penseel, potlood en spuitbus.

Toonwaarde - Helderheid van een pixel of gebied van een beeld.

Toverstaf - Gereedschap om een aaneengesloten gebied van pixels met een soortgelijke kleur te selecteren.

Transparant - Een fotografische dia.

TWAIN - Afkorting van Toolkit Without An Important Name. De standaardset voor het opnemen van een afbeelding. TWAIN is ingebouwd in softwareprogramma's, zodat het systeem ook werkt wanneer je andere software gebruikt dan de scannersoftware.

Uitvoerapparaat - Een apparaat dat is verbonden met de computer en dat het resultaat van een bewerking presenteert, zoals een beeldscherm en een printer.

Uitsnijden - Het verkleinen van een beeld door een deel ervan te wissen, om de compositie te verbeteren of om het formaat aan te passen.

Upgrade - Een nieuwe versie van een programma of een verbetering van de hardware door toevoeging of vervanging.

Uploaden - Het verzenden van computerbestanden, beelden, enzovoort naar een andere computer.

USB - Afkorting van Universal Serial Bus. Een moderne manier om randapparaten zoals een digitale camera, opslagmedia of een printer aan te sluiten op de computer. Inmiddels is USB 2.0 de standaard.

Vectorafbeelding - Computerbeeld waarbij het effect van stappen in bitmaps is verwijderd om gladde curven te produceren.

Vensters (Windows) - Rechthoekige kaders op het scherm van een computer waarin toepassingsprogramma's en documenten worden geopend.

Verloop - Type invulling waarbij de zwarting, tint of kleur geleidelijk verandert van licht naar donker of andersom. De vorm kan willekeurig zijn.

Verzadiging - Objectieve maat voor een kleureigenschap die subjectief wordt ervaren als 'diepte' of 'felheid' in een afbeelding. De verzadiging wordt meestal verminderd door de aanwezigheid van een witte of grijze component ineen kleur.

Videokaart - Een kaart in de computer die het beeldscherm regelt of verbetert.

Vignetteren - Tekortkoming in een foto-objectief waarbij het licht aan de randen van het beeld wordt tegengehouden of gereduceerd door obstakels in de lensconstructie.

Virtueel Geheugen - Het gebruik van vrije ruimte op een harde schijf als tijdelijk (maar traag) geheugen.

Vlakbedscanner - Een randapparaat waarmee een afbeelding of foto wordt omgezet in een digitaal bestand voor weergave op de monitor van de computer. Een scanner gebruikt meestal CCD-technologie. Er zijn twee typen scanners: vlakbed- en transparantiescanners.

Vrije Selectie of Lasso - Gereedschap voor het maken van willekeurige selecties (dus niet rechthoekig, rond of ovaal) in een afbeelding.

Vullen - Deze term wordt gebruikt om het toepassen van een kleur, patroon of structuur op een twee- of driedimensionale ruimte aan te geven.

Ware Kleur - Een weergave op het beeldscherm met een kleurdiepte van 24-bits.

Warme Kleuren - Subjectieve term voor kleuren met een groot gehalte aan rood, geel en oranje. Vaak is een warme kleurzweem acceptabeler dan een koude kleurzweem.

Watermark - Een technologie van Digimarc voor het markeren van een digitaal beeldbestand op zo'n manier dat het onder normale omstandigheden onzichtbaar is en alle normale beeldbewerkingen doorstaat, terwijl het door speciale software altijd kan worden achterhaald. Het watermark bevat een unieke code.

Werkstation - Een computer, monitor en randapparatuur die voor een taak worden gebruikt.

Werkset - De set functies die de computergebruiker ter beschikking staan, gereedschappen (tools) genaamd. Elk van deze gereedschappen geeft een apart effect op het scherm.

Windows - Besturingssysteem voor de PC, ontwikkeld door Microsoft, met een grafische interface.

Witafvlakking - Neturaliseren van kleurzwemen. Bij digitale camera's wordt meestal het bestaande licht geanalyseerd en wordt de opname automatisch gecorrigeerd. Achteraf kan witafvlakking ook met een beeldbewerkingsprogramma worden uitgevoerd.

Witbalans - Licht heeft niet altijd dezelfde kleur. De kleurtemperatuur wisselt naargelang het tijdstip van de dag en de weersomstandigheden. Bij een bewolkte lucht is de kleurtemperatuur het hoogst: het licht is eerder blauw. Zonder compensatie vertonen je foto’s een blauwe zweem Als de zon schijnt lijkt het licht neutraal maar ’s avonds wordt de kleurtemperatuur lager en ook het licht van gloeilampen of kaarslicht heeft een heel lage kleurtemperatuur. De gele en rode tinten overheersen dan. Je zal echter zelden bewust deze grote veranderingen opmerken. Het oog en de hersenen compenseren de verschillen of passen zich aan, maar lichtgevoelige CCD’s of films doen dit niet. De films die je in de fotohandel kan kopen zijn meestal bestemd voor daglichtopnamen. Wie uitsluitend fotografeert bij het licht van halogeenof gloeilampen opteert voor kunstlichtfilms. Digitale camera’s beschikken echter over een geautomatiseerde witbalansregeling. Wat de lichtomstandigheden ook mogen zijn, de camera zorgt er voor dat de kleuren neutraal weergegeven worden, zodat wit ook als wit wordt afgebeeld. Naast deze automatische instelling kan je echter nog kiezen uit enkele voorgeprogrammeerde witbalansregelingen: direct zonlicht, bewolking of schaduw, verlichting met gloeilampen, verlichting met TL-buizen en flitslicht. De meest precieze witbalans verkrijg je als je de kleurtemperatuur van het licht op de opnamelocatie zelf meet. De precieze werkwijze verschilt maar het toestel analyseert het licht en slaat dit op als preset. Je kan deze later bij dezelfde lichtomstandigheden weer gebruiken. Het voordeel van deze techniek is dat je zelfs kleine verschillen in het spectrum van gelijkaardige lichtbronnen (bv twee halogeenlampen van een verschillend merk) kan corrigeren. Als je de sfeer van een bepaalde opname wil benadrukken kan je dus beter de witbalans zelf instellen. Bevindt het onderwerp zich in de schaduw, maar zijn ook grote delen van het zonovergoten landschap erachter zichtbaar, zal de witbalansregeling van je camera in de war geraken. Stel je dan de camera in op bewolking of schaduw zal het onderwerp neutraal, en het landschap met warme kleuren worden weergegeven. Als je kiest voor zonlicht zijn de kleuren van het landschap eerder neutraal maar de gedeelten in de schaduw wat blauwig, hetgeen de koele atmosfeer van de schaduwpartijen kan benadrukken.

WYSIWYG - Afkorting van What You See Is What You Get. Wat op het beeldscherm wordt getoond, komt ook zo op papier. Bij beeldbewerking hangt echte WYSIWYG vooral af van de kwaliteit en de kalibratie van de apparatuur.

Zachter Maken - Het reduceren van de zichtbaarheid van ongewenste vervormingen in een gecomprimeerde afbeelding.

ZIP - Merknaam van een systeem voor de opslag van grotere bestanden. Elke diskette kan tot 100 of 250 MB aan gegevens bevatten.

Zoom - 1)Optische zoon is een verandering in de instelling van het objectief zonder dat de scherpstelling op het onderwerp verandert. Bij de gegeven afstand kan het onderwerp worden vergroot of verkleind. 2)Een softwarematige equivalent waardoor het mogelijk is om de afbeelding van een bestand in te stellen op de detaillering die nodig is. 3)De pixels op het scherm groter of kleiner maken. Uiteindelijk zul je een paar enorm gekleurde vierkanten op je scherm zien. Kan worden gebruikt om creatieve effecten te bereiken wanneer pixelatie wenselijk is.

Zwart - 1)Beschrijving van een gebied waarin geen kleur te vinden is doordat alle licht wordt geabsorbeert. 2)De maximale densiteit van een foto.

Zweem - Wanneer de kleurbalans van een scan verkeerd is, bijvoorbeeld als de afbeelding te blauw of te rood lijkt.

(Bron: http://www.get-moor.com en dank aan 'Wakkermans' voor de bewerking)

¢ A - I

¢ J - R

¢ S - Z